İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ


      Ülkemizde iş hayatında oldukça yüksek kaza oranlarının olmasına rağmen, birçoğumuz iş sağlığı ve güvenliğinin ne olduğunu tam olarak bilmiyoruz. Bu makalemizde iş sağlığı ve güvenliği hakkında var olan yasal dayanaklarımızdan ve iş güvenliğinin neleri kapsadığından bahsedeceğiz.

Avrupa Birliğinin İSG normlarına uygun olarak düzenlenen ve 20.06.2012 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Türkiye’de yeni bir dönem başlamış, iş güvenliği konusunda en kapsamlı çalışma yapılmış, bu kanuna bağlı çıkarılan yönetmeliklerle uygulama esasları belirlenmiş ve pek çok noktadaki eksiklikler kanuni boyutta tamamlanmıştır.

     6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunun en önemli yükümlülüklerinden biri Risk Değerlendirmesi yapma ya da yaptırma yükümlülüğüdür. Kanunun yükümlülüğe girmesiyle proaktif (önleyici) yaklaşım esas alınmıştır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği kanununda proaktif (önleyici) yaklaşımın amacı; olası iş kazaları ve meslek hastalıklarına sebep olan tehlike ve riskler oluşmadan önlemler alarak geri dönüşü olmayan maddi ve manevi kayıpların önüne geçmektir. Risk değerlendirmesi öncelikle çalışanı sonra iş yeri ve çevresini iş kazaları ve hastalıklardan korumak için yapılan çalışmalardır.

Risk değerlendirmesi çalışmalarında en önemli aşama tehlikenin tanımlanmasıdır.

risk analizi yaptırın - İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ

     Tehlikeyi doğru tanımlarsak iş kazalarının önüne geçebilir ya da kabul edilebilir seviyede bir zararla olayı atlatabiliriz. Bu çalışmada, proaktif (önleyici) yaklaşım esas alınarak mevcut olan ya da olma ihtimali olan riskler belirlenir ve bu risklere karşı alınacak önlemlerle istenilen hedefe ulaşılabilir.

Kanunun çıktığı 2012 yılında ülkemizde 74.871 sigortalı iş kazası (%93 erkek, %7 kadın) meydana gelmiştir. 744 çalışan bu iş kazaları nedeniyle hayatını kaybetmiştir.

2016 yılında ise iş kazaları ve meslek hastalıklarından dolayı kayıplı iş günü sayısı 3.453.702 olarak kayda geçmiştir. 286.068 kişinin yaralandığı bu iş kazalarında 1405 kişi hayatını kaybetmiştir. İş kazası geçirenlerin sayısal sıralamasında 69.637 kişi ile İstanbul, 24.774 kişi ile İzmir, 21.041 kişi ile Ankara, 19.615 kişi ile Bursa olarak kayda geçmiştir. 597 kişiye meslek hastalığı nedeniyle iş göremez teşhisi konulmuştur. Bu sayı her geçen sene gittikçe artarken alınması gereken önlemlerin daha da sıklaştırılması gerektiği anlamı çıkarılıyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) verilerine göre Türkiye’de her gün 172 iş kazası meydana geliyor. Bu kazalar her gün ortalama 4 işçinin hayatına mal olurken, 6 işçi ise sürekli iş göremez hale geliyor. Çalışma hayatındaki bu olumsuz tablo, Türkiye’nin Avrupa’da iş kazaları ve işçi ölümlerinde 1. sıradaki yerini korumasını da beraberinde getiriyor.

Kanunun üç sac ayağından devlet, asli görevlerinden biri olan kanunu geç de olsa çıkartmış ve yürürlüğe sokmuştur. Ancak kanun çıktığı günden bu yana iş kazalarında maalesef azalma sağlanamamıştır.

Nedenlerinden biri denetim eksikliği.. ÇSGB’ nın gerek Programlı gerekse Program Dışı Teftişlerinin sıklaştırılması gereklidir. Bu kapsamda 2017 yılı Program Dışı Teftişleri bakanlığın internet sitesinde aşağıdaki gibi yayınlanmıştır.

 Programlı teftişler dışında kalan ihbar, şikâyet, işletme belgesi vb. talepler üzerine veya Kurul Başkanlığı’na intikal ettirilen evraklardan teftiş hizmetiyle bağdaşır nitelikte olanların teftiş programına alınması sonucu program dışı teftişler gerçekleştirilmiştir.

Görülüyor ki İş Sağlığı ve Güvenliği yönünden 665.288 tehlikeli ve çok tehlikeli iş yeri varken bu denli az denetim ile maalesef iş kazalarının önüne geçmede Türkiye Avrupa ülkelerinin gerisinde kalıyor.

2017 yılı program dışı teftişlerin dağılımı - İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ

     Gelelim işverenin yükümlülüğüne, işveren; işçinin sağlık ve güvenliğinin sağlanması için tüm önlemleri almak ve riskleri önlemek, önlenemeyen riskleri değerlendirmek ve bu risklerle kaynağında mücadele etmekle yükümlüdür. Ayrıca da iş yerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.

Bu kapsamda öncelikle işverenlerin bilinçlendirilmesi sağlanmalı ve işlettiği işletmenin tehlike ve risklerini profesyoneller ile doğru tanımlayarak risklerini belirlemesi gerekir. İş güvenliği uzmanının işverene önerdiği tedbirleri zamanında uygulaması için İş Sağlığı ve Güvenliği bütçesi yapılması gerekir. Sağlık ve Güvenlik Planı oluşturulup bir plan çerçevesinde tehlikelerin ortadan kaldırılması yönünde güvenlik kültürü oluşturulması sağlanmalıdır. Fakat denetim eksikliğinden ve kendisine sadece maliyet çıkarttığı düşüncesiyle önlem alınmamasından dolayı kazaların azalması sağlanamamaktadır.

     Gelelim çalışanlara; iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili aldıkları eğitim ve işverenin bu konudaki talimatları doğrultusunda kendilerinin, hareketlerinden veya yaptıkları işten etkilenen diğer çalışanların sağlık ve güvenliklerini tehlikeye düşürmemekle ve kendilerine sağlanan kişisel koruyucu donanımı doğru kullanmak ve korumakla yükümlüdürler.

İş Güvenliği Uzmanlarının çalışanlara gerek iş güvenliği kültürü gerekse çalışma esnasında maruz kalacakları tehlike ve riskleri doğru anlatarak eğitmesinin son derece yararlı olduğu gözlenmektedir.

Merdiven altlarında çalıştırılıp sigortası yapılmayan, maaşları verilmeyen, mahkeme ile uğraşamayıp maaşını talep etmekten çekinen binlerce hatta on binlerce çalışan var.. Halbuki yasalar açık ve sigortasız işçi çalıştırmak kanunen yasak.

Öncelikle SGK Müfettişlerinin de işletmelerin sigortasız işçi çalıştırıp çalıştırmadığı konusunda takibini arttırması ve hem devletin gelir kaynaklarını hem de işçi haklarını sağlaması şart..

Ancak çalışanlar haklarını arayamamaktadırlar. Nedeni işsizlik.. işimi kaybedersem nerde iş bulurum kaygısı..

iş güvenliği işçiler - İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ

     Manisa'nın soma ilçesinde 13 Mayıs 2014 tarihinde Soma Kömür İşletmeleri A.Ş.'nin işlettiği madende çıkan yangın ve su basması sonucu 301 madenci yaşamını yitirmişti. Madende uzun süre mahsur kalan işçi Murat YALÇIN, 11 saat sonra kurtarılabildi. Sedyeye bindirilirken “Çizmelerim kirli, çıkarayım mı?” demişti hatırlarsanız. Katrana bulanmış çizmelerinin cankurtaranın sedyesindeki beyaz çarşafı kirletmesini istemiyordu.

Bizim işçimiz sorgulamaz.. Bizim işçimiz haklarını bilmez.. “Çalışmaktan Kaçınma Hakkı” yasanın çalışana verdiği hak ama bu hakkını da bilmez..

Bütün risklerden çalışanları koruma görevi işverene verilmiştir. Bu iş hukukunda “İşçiyi Gözetme Borcu” olarak isimlendirilir.

Kurul veya işverenin çalışanın talebi yönünde karar vermesi hâlinde çalışan, gerekli tedbirler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınabilir.

Sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamının oluşturulması, çalışma hayatının öncelikli şartı ve tüm tarafların ortak sorumluluğudur. Devlete düşen; denetimlerin sıklaştırılmasını sağlamak, işveren ve çalışanlarda bilinç ve farkındalık seviyesinin istenen düzeye getirilerek sakatlık, iş gücü ve can kayıplarını önlemektir.

Çalışan “bana bir şey olmaz” mantığından sıyrılamadığından kazalar kaçınılmaz..

Sağlıklı ve güvenli iş yerlerinin oluşturulması için  iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenebilmesi amacıyla bu yönde bir kültür oluşturup tüm topluma yaygınlaştırmalıyız. Bu konuda, işverenlerimizin yanı sıra çalışanlarımıza da büyük sorumluluk düşüyor. Bana bir şey olmaz mantığı eğitim seviyesinin kalitesiyle de alakalı. İş sağlığı ve güvenliği eğitimleri, ileride işveren, çalışan ya da kanun yapıcı yasama organında çalışacak her birey için ilköğretimden itibaren okullarda okutulması sağlanmalıdır.

Hepimiz için sağlık hayatımızın odak noktası… Her yer hastane. Eskiden hasta, hasta olunca çözümü arardı, şimdiyse sistem hastasını arıyor, çoğu zaman da hastalık oluşmadan !

      Gelelim bize; İş sağlığı ve güvenliği profesyonelleri 6331 sayılı  İş Sağlığı Ve Güvenliği Kanununda belirtilen yükümlülüklerin işletmelerde yerine getirilmesi, iş sağlığı ve güvenliği kültürünün toplumumuzda yaygınlaşabilmesi için bu kutsal mesleği icra etmekte ve çalışanların çalışırken herhangi bir iş kazasına uğramadan evlerine sağ salim dönebilmeleri için çalışmalar yürütmektedirler.

İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınmasıyla ilgili iş güvenliği uzmanlarının maalesef yaptırım gücü bulunmamaktadır. Yönetmelikten de anlaşılacağı gibi iş güvenliği uzmanları işverene iş sağlığı ve güvenliği alanında danışmanlık hizmeti veren profesyonellerdir. İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınması gibi görevleri yoktur ve yaptırım güçleri de bulunmamaktadır. İşletmelerde iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini almak ve aldırmak işverenlerin görevidir.

 İş Güvenliği Uzmanlarının Görev Yetki ve Sorumlulukları hakkında yönetmelik değişikliği ile (bkz. 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı Resmi Gazete) İş güvenliği uzmanı, işverene yazılı olarak bildirilen iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili alınması gereken tedbirlerden acil durdurma gerektiren haller ile yangın, patlama, göçme, kimyasal sızıntı gibi hayati tehlike arz edenleri, belirlenecek makul bir süre içinde işveren tarafından yerine getirilmemesi hâlinde, iş yerinin bağlı bulunduğu çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne yazılı olarak bildirmekle yükümlüdürler.

iş güvenliği eğitimi - İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ

     “İSG profesyonelleri, işverenin tedbir almadığı, hayati tehlike arz eden riskler bulunması durumunda ise doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na başvurmalıdır.”

Yani danışmanlık yaptığı firmayı bakanlık nezdinde yazılı uyarının sağlanması istenmektedir ki işverene karşı yaptırım güçleri olmayan fakat sorumluluk yüklenen profesyoneller işveren ile bakanlık arasında sıkışmış durumdalardır.

İş̧ sağlığı ve güvenliğinde daha etkili bir sonuç alabilmek için her konuda olduğu gibi EĞİTİM ŞART..

hakan özkan - İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ

Hakan ÖZKAN

Kimya Mühendisi

A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

14 Mayıs 2018

İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ

İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ” üzerine 4 düşünce

  • 17 Mayıs 2018, 11:11
    Kalıcı bağlantı

    Kendi üslubunuzla yazmıssınız. Başarılı bir çalışma tebrikler

    Cevapla
  • 20 Mayıs 2018, 23:35
    Kalıcı bağlantı

    TOBB başkanının dediğine bakarsak yakında iş güvenliği kapsamı daralacakmış.

    Cevapla
      • 21 Mayıs 2018, 10:56
        Kalıcı bağlantı

        Geçen hafta konuşmasında iş güvenliği mevzuatını kaldırttık dedi. Kobi ve küçük işletmelere yük oluyormuş, İnsan hayatından daha kıymetli sanki bu yük

        Cevapla

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir